Haddaan Af-xummaan Gacani ma xummaato

Waxaa Todobaadkan si weyn loo hadal hayaa wax garadka aqoonyahanka iyo weliba haddey noqon lahayd Odayaasha geed fadhiga ah ayaa waxay si weyn u hadal hayaan goolaaftanka Maamul gobolleedyada iyo go’aan qaadashada Dowladda dhexe ee Soomaaliya, kadib markii ay kalsoonida kala laabteen wakiilkii Qaramada midoobay ee Soomaaliya kana soo saartay go’aan cad ayaa mar kaliya maamul gobolleedyada qaar ka mid ah ayaa farxad   jir jir ula dhacay iyagoo awal kasoo horjeeday horumarka iyo awoodeysiga Dowladda dhexe kuna guulaysatay qeybo badan oo ka mid ah heshiisyada caalamiga ah, la wareegista hawada Soomaaliya, deemo ka cafinta iyo dadaallo badan oo aan lasoo koobi Karin.

hadaba, Soomaaliyey yey dhibaysaa horumarka iyo guusha Soomaaliya? Maamul gobolleedyada ka shaqeynaya dulmiga iyo hagardaamada Soomaaliya adduunkuna uga baaqaya Soomaaliya in la kala goo gooyo soo ma oga in asiga Soomaali yahay dhibaataduna ay kusoo laaban doonto asiga gobolka uu buun-buuninayo hadda.

Soomaalida waxay ku maah maahdaa ‘’ Falaadhii cirka loo ganay nin walbow filo’’ way soo foorartaaye  haku tashanin inay ku dhacayso shakhsi iyo gobol gaar ah hana is oran ku fogey walaalahaa, waxaan kaloo ognahay go’aan qaadashada Dowladda dhexe in ay xaq u leedahay hoggaaminta iyo talooyinka siyaasadeed meeshuna ay ka saari karaan wax kastoo ay u arkaan inaysan Soomaaliya dan u aheyn, ceebna u keenaya Qarannimadeeda, Sharafkeeda iyo Diinteeda Muqaddaska ah, Waxayna Soomaalidu ku maah maahdaa Gaajo gobonnimo leh iyo Gunnimo dharag leh Gaajo gobannimo leh ayaa laqaataa, waxaa kaloo Soomaalidu tiraahdaa Hadal quureed lama qaato laakiin Cunto quureed waa la qaataa, waxaana sabab u ah haddii safar aatahay waddo dheerna aad mareyso oo gacal iyo sokeeye midna uusan kuu dhaweyn wixii kusiiya cunto aan kugu habbooneyn iyo marti qaad aan dhameys tirneyn intaba waad qaadan sababtoo ah waxaad ku gaareysaa meeshaad u socotay oo safarkaagi uu degi lahaa, waxaad ku gaartay dantaadi si dhameys tiranna waad uga bogatay safarkaagii iyo halkad aad ku wajahneyd, laakiin hadal quureed lama qaato.

waxaa kaloo Soomaalidu tiraahdaa Haddaan Af xummaan gacani ma xummaato ha noqdo hadal qadaf oo markaas lagugu yiraahdo ama mid kaloo daa daansi ah haddii aysan xeeladdu kuu diidin, waayo waxaa la yiri ‘’Geesigu waa Ishi qaate’’ lama doonayo inaad noqoto macangag madax adag waa in aatahay nin xaajada rog roga.

Arrin kastoo murugsan markii la rog rogo loona talo badsado waxaa la helaa furaheeda waxaana laga yiri xaajada; Haddaan la rog rogin rag ma helin .

Suugaan yahanka Soomaaliyeed oo ku xeel dheer hal abuurka iyo murtida dhacdooyinka ku qottoma ayaa wuxuu yiri haddii xaaja ragaaddo ribatoo socon weydo rug cadaaga gaboobiyo rag uun baa la tusaa iyagaa rog rogee, waxayna inta badan suugaantaan tibaaxaysaa fudeed ka cararka iyo daganaashaha dhaqanka iyo siyaasadda.

Waxaa kaloo Soomaalida ku maah maahdaa; God hadimo ha qodin haddaad qodana ha dheereyn ku dhici doontidaa ma ogide, akhristayaal waxaan halkaan kusoo gudbinaa guuxa Shacabka iyo wax yaabaha lagu falan qeeyo goobaha laysugu yimaado iyadoo ay ka dhex muuqdaan dad waayo arag u ah dhacdooyinka Soomaalida dhexdeeda ah, bur-burka dowladeed iyo wax yaabaha laga dhaxlo una badan dhibaatooyin bulshada u horseeda hoggaan la’aan, dagaallo iyo iska hor imaadyo u dhexeeya Qabaa’illada dhexdooda kaasoo ay ku adeeganayaan daneysta yaal tacab dhaqaale iyo martabad siyaasadeed doonaya, hanoqdeen kuwa caalami ah iyo kuwo waddanka gudihiisa un ku eg, waana inaan ka fogaanaa wax kastoo keeni kara bur bur qarannimo iyo kala aamin bax Ummadda dhexdeeda ah Intii nabadi joogtaa ninba labo nin la egyahaye soomaaliyey nabad.

Maqaalkan waxaan kusoo gabo-gabeynayaa gabay lamagac baxay galliin;

Gobollada dalkeenoow

gelliin baan idin ahay

adduunyada ninkaan garan

gobonnimo waxay tahay

gayigiisu ma xasilo

geelooda oo dhalay

gaawaha uma cushaanoo

godolka kama maalaan q

eyrkood ma gaaraan

gogol nabadi taal iyo

ma helaan gugoo da’ay

Somaali gabigeed

waa gacal walaalo ah

waa gacanta midig iyo

bidixdoo gar gaartee

ninkii gooy yiraahdoow

adigaa gunnimo iyo

guri maran fariistee

xageed gaari doontaa .

Gobol Gobol ka adag iyo

ma jiro gunno nin qaadaa

laakiin gumeysigu

guntimuhu kuu kala xiray

ninkii daba gocleeyee

talo goosto waa yaab

xaguu gaari doonaa.

Godobtii lagaa galay

ninkaan garanin waa yaab

cadowgiisa gaamuray

ruux hadduu gar gaarsado

soo ma hoyin guri wacan

Shacabkeeni gebigiis hadday

gogol fariistaan

guusha wuu helayaa

gallad waayi maayaan

ama garo ama ha garan

gurmad weeye maansadu

waxaa geeddi loo yahay

naqoo meesha uu galay

geedaha caleenta leh

inay gaarto maan deeq

gooytada walaal iyo

goboleysi ma oggola

waa gabib bannaanoo

garabkeedu maqan yahay

gogoshaad ku jiiftiyoo

gabaadkaaga lama gubo

gaadiidkaad ku guurtiiyo

ha gowracin irmaankee

abwaan garasho dheer iyo

guud cadaaga weydii

waddannigii gaboobiyo

geesiyaasha ma oggola

inaan kaa gar leeyahay

weydii gabyaagiyoo

rug caddaaga gaamuray

guure iyo raggiisi

halkaad galabta joogtaa

waa goob cidla ahoo

laga guuray waa hore

nacasbaa u guuxoo

gobonnimo ka diriree

halkii aan ka guurniyo

haku celin godkii hore

W/Q: Abwaan C/salaan Axmed  “Gabeyre”





For Android Mobile users Ilwareed Online has an App available on Google Play Store, with this App you can get the latest News and Political Analysis every minute.
Download Ilwareed Now.

Follow us on Twitter #ilwareed and Facebook #ilwareedonline